40 dagen vasten, een Bijbelse opgave

Vasten, een hype die even snel komt als gaat? Of zit er er ook een bron van waarheid in deze eeuwenoude traditie? Wat zijn de effecten van kort- en langdurig vasten op het menselijk lichaam en wat speelt er zich fysiologisch eigenlijk af? Een overzicht van intermittent fasting tot langere periodes zonder vast voedsel.

God, die zaad geeft om te zaaien en brood om te eten, zal ook u zaad geven en het laten ontkiemen, zodat uw vrijgevigheid een rijke oogst opbrengt.

Vasten is een concept dat al lang voor onze 21e eeuw toegepast werd. In het Christendom als voorbereiding op het Paasfeest, de negende maand van de Islamitische kalender (beter bekend als de Ramadan) en de diverse vastenrituelen in het Hindoeïsme en Boeddhisme. Vasten is evenzeer een Bijbelse opgave als Bijbelse aangelegenheid. Er zijn veel verschillende invalshoeken gaande van een specifieke vastenperiode met exclusie van bepaalde voeding (zoals vlees) tot een tijdsgebonden periode (voor dageraad en na zonsondergang) waarin men niet -of weinig- eet. Tal van religieuze overtuigingen maken deel uit van de zin en mogelijke onzin van vasten. In dit artikel proberen we niet religie maar wel gezondheid als invalshoek te gebruiken. Hiermee worden we in ons dagdagelijks leven vaker geconfronteerd: het nuchter blijven voor een bloedonderzoek of het “spoelen” van de darmen voor een chirurgische ingreep zijn twee logische voorbeelden.

2 soorten vasten licht ik graag uit:

  1. Intermittent Fasting oftewel het “tijdelijk”
  2. Langdurig (>72 uur) vasten

Intermittent Fasting

Wat is IF en wat doet het?

Intermittent fasting (IF) is een Engelse term voor een vastenregime waarbij we de dag in 2 delen opdelen: een deel waarin we niet eten en eentje waarin we wel eten. Typische indelingen zijn 16/8 en 20/4. Dat wil zeggen dat je respectievelijk 16u vast en binnen een tijdvenster van 8u je maaltijden opeet. 20/4 is hetzelfde maar een stuk strenger (4u tijdvenster waarin je eet). Een voordeel van IF is dat het niet per sé voedingspatroon X of Y voortrekt: het gaat om een mentale strategie om controle over je voeding te krijgen. Een typische dag kan er zo uitzien:
– opstaan om 7u
– zwarte koffie of thee drinken
– middageten om 12u
– koffie of thee in de namiddag
– avondeten om 19u

Je hebt binnen het venster van 8u je maaltijd(en) geconsumeerd. In het begin moet je je omstellen en rekening houden, maar je merkt al snel dat deze routine enkel maar voordelen biedt. Je kan het vergelijken met het opstaan op een vast uur, het bezoeken van familie op een vaste dag et cetera. Dat zijn voorbeelden van routine die een beetje planning vereisen maar wel regelmaat en dus rust meebrengen. Het doel van IF is niet niet-eten maar wel je mentale honger te controleren en bewuster om te gaan met je voeding. Je verbeteringen bevatten onder andere: controle over je honger, verhoogde mentale focus, stabiele energieniveaus, stabiele bloedsuikerspiegel, cellulaire herstelling (autophagocytosis) terwijl je een vermindering in hongeraanvallen en bloeddruk evenals verlaagd risico op kanker en betere bloedwaarden (triglyceriden en LDL) kan waarnemen. Met die 2 laatste zijn we wel erg voorzichtig. Tegenwoordig claimt iedereen dat middel X of Y de kans op kanker verlaagt.

En sportprestaties? Veel mensen trainen op nuchtere maag, eventueel aangevuld met BCAA’s en natuurlijk eten rijk aan proteïnen. Over sport tijdens een suikervrije levensstijl schrijven we in de toekomst meer. Je onthoudt nu best dat sporten op een “lege maag” geen probleem is.

Wat is IF niet en wat doet het niet?

IF is een methode/tool om je maaltijden beter te plannen. Dat wil zeggen dat je een beter inzicht in “wanneer” krijgt maar je nog altijd “wat” moet controleren, zie ons artikel over je suikervrije kickstart. Eet correct, gebruik sport als nuttige aanvulling op een gezonde levensstijl en implementeer IF voor optimale resultaten.

IF past ook binnen het denkkader van oude voedingsgewoontes, waar we veel nuttige informatie uit halen. Onze voorouders hadden namelijk geen ontbijt-lunch-diner cyclus. Zij aten noten, knollen, vruchten en vlees wanneer het beschikbaar was. Zij stopten ook niet met eten als ze hun dagelijkse 2000 kcal binnen hadden. Dat wil zeggen dat je binnen je tijdvenster zoveel eet als je wilt, maar daarbuiten ook vast. Ten slotte is deze (engelstalige) website een goed startpunt.

Langdurig vasten

Men gebruikt tal van methodes om voor een langere periode te vasten. Bekende voorbeelden zijn “theevasten”, “sapvasten” en “fruitvasten”. Laten we eerlijk zijn: vasten is vasten, en dat doe je met water (en eventueel thee en zwarte koffie, zonder honing of melk). De bedoeling van vasten is ons lichaam complete rust te gunnen zodat het een herstellend proces kan starten. Elke beïnvloeding, zij het van sapjes, drankjes en/of fruit heeft een negatieve invloed op dit proces. Je gelooft dus best niet in allerhande theetjes en repen die een detox beloven. Het enige wat je nodig hebt is water. Simpel water. En doorzettingsvermogen. Uit persoonlijke ervaring is vasten (3 dagen) veeleer een mentale danwel fysiologische uitdaging. Eten is een sociale aangelegenheid en niet eten is een blinde vlek door onze culturele bril. Suikerrijke voeding is een indringer voor je lichaam waar het zo snel mogelijk vanaf wil zijn door een insuline-reactie te geven. Net zoals alcohol of drugs gaat ons lichaam direct in tegenaanval om weer zo snel mogelijk een staat van homeostase te bereiken. Een vastenperiode geeft ons lichaam exact wat we nodig hebben om op rust te komen. Ga niet mee in tussenvormen zoals het 5:2 vasten of andere varianten (1 dag vasten, 1 dag eten). Dit kan best resultaten opleveren maar de bedoeling is dat we voedings- en gezondheidspatronen in ons leven inlassen die we ook kunnen volhouden. Eén keer 3 dagen vasten om de x-aantal maanden is daarom een pak gangbaarder dan andere tussenoplossingen.

Behalve het feit dat je lichaam rust krijgt, is het experimenteren met kortere (3 dagen) en langere vastenperiodes een goede oefening waarbij je relatie met eten verbetert. Nee, je hoeft geen 6 maaltijden per dag te eten om niet te verhongeren. Nee, het idee van honger (“ik moet nu ontbijten” en “ik MOET eten of ik sterf” en “mama als ik nu geen snoepje krijg breek ik het kot af”) is niet zo dringend als je verstand je probeert wijs te maken. Eén bepaalde studie wil ik jullie zeker niet onthouden. In 1965 heeft een zwaar obese man 382 dagen zonder eten doorgebracht, met spectaculaire resultaten. Zijn bloedsuikerspiegel bleef consistent rond de 30mg/100ml hangen, wat normaal in een coma resulteert (vraag in je verplegende vriendenkring maar eens wat zij denken van 30mg/100ml en je gaat versteld staan). De “we hebben suiker nodig om te overleven” en “we moeten minstens 120 gram koolhydraten eten om ons brein te laten functioneren”-argumenten kan je vanaf nu ook overboord gooien. Opvallender was de vaststelling dat hij 5 jaar na zijn experiment slechts 7 kilo was bijgekomen, nadat hij initieel 125 kilogram was afgevallen.

Het abstract (Engels):

“A 27-year-old male patient fasted under supervision for 382 days and has subsequently maintained his normal weight. Blood glucose concentrations around 30 mg/100 ml were recorded consistently during the last 8 months, although the patient was ambulant and attending as an out-patient. Responses to glucose and tolbutamide tolerance tests remained normal. The hyperglycaemic response to glucagon was reduced and latterly absent, but promptly returned to normal during carbohydrate refeeding. After an initial decrease was corrected, plasma potassium levels remained normal without supplementation. A temporary period of hypercalcaemia occurred towards the end of the fast. Decreased plasma magnesium concentrations were a consistent feature from the first month onwards. After 100 days of fasting there was a marked and persistent increase in the excretion of urinary cations and inorganic phosphate, which until then had been minimal. These increases may be due to dissolution of excessive soft tissue and skeletal mass. Prolonged fasting in this patient had no ill-effects.”
Bron: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2495396/

Hoe begin je er dan aan? Je kiest best een moment waarop je een paar dagen vrij hebt óf geen (zware) inspanningen moet leveren. Je zult merken dat je doorheen allerlei mentale periodes gaat. Dit kan hoofdpijn, troebel zicht, verzwakt gevoel en desoriëntatie zijn. Je gaat hier vanzelf door. Persoonlijk raad ik 3 dagen aan. Dat is lang genoeg om effectief en efficient te zijn. Meer en meer studies suggereren de positieve impact, al moet je altijd oppassen met artikels en jezelf informeren en testen. Doe online of in een bibliotheek het nodig opzoekwerk en vertrouw niet enkel op dit artikel. Ten slotte kan je een patroon van intermittent fasting in je dagdagelijkse routine inbouwen vooraleer je met langere vastenperiodes begint.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.